پایگاه خبری تحلیلی بانک مردم_پروانه عابدینی: بانک سپه به عنوان قدیمیترین بانک ایران (تأسیس ۱۳۰۴) پس از ادغام پنج بانک وابسته به نیروهای مسلح (مهر اقتصاد، حکمت، قوامین، کوثر و انصار) در اسفند ۱۳۹۸، به بزرگترین بانک ترازنامهای کشور تبدیل شد. این ادغام که با هدف ساماندهی بازار پول انجام گرفت، بار سنگینی از داراییهای منجمد، تسهیلات غیرجاری و شرکتهای زیانده را به ترازنامه این بانک دولتی وارد کرد.
بحران زیان انباشته: میراث ادغام شتابزده
به گزارش بانک مردم، برخلاف وعدههای اولیه، ادغام بدون پشتوانه سرمایهای کافی صوررت گرفت. در نتیجه، بانک سپه از همان ابتدا با شکاف عمیق بین داراییها و بدهیها مواجه شد.
در اوج بحران، زیان انباشته بانک از مرز ۶۰۰ هزار میلیارد ریال عبور کرد و نسبت کفایت سرمایه را به محدوده منفی ۱۵ تا ۲۰ درصد رساند. به زبان ساده، بانک برای پوشش ریسک داراییهای خود، سرمایه کافی در اختیار ندارد و از نظر فنی در وضعیت «ورشکستگی نظارتی» به سر میبرد.
در سالهای ۱۴۰۱ تا ۱۴۰۳، دولت وقت تلاش کرد با «تجدید ارزیابی داراییها» (عمدتاً املاک و سهام غیرقابل فروش) این زیان را در صورتهای مالی بپوشاند. هرچند رقم اسمی زیان کاهش یافت، اما جریان نقدی عملیاتی بانک همچنان منفی است و قدرت وامدهی و سرمایهگذاری در زیرساخت را از بانک سلب کرده است.
موج حملات سایبری؛ قلک بزرگ در تیررس
بانک سپه به دلیل ترازنامه عظیم و انبوه دادههای مشتریان (از جمله حقوق کارکنان دولت و نیروهای مسلح)، بارها هدف حملات سایبری قرار گرفته است:
سال ۱۴۰۲ حمله هکری به افشای اطلاعات هویتی و بانکی مشتریان منجر شد. هرچند بانک ابعاد نشت را کوچک جلوه داد، اما این رویداد زنگ خطر جدی برای امنیت دادهها بود.
پاییز ۱۴۰۳-۱۴۰۴ نیز اختلالات گسترده و مکرر در سامانههای پرداخت، خودپردازها و درگاههای اینترنتی بانک سپه (همگام با چند بانک بزرگ دیگر) روی داد. منشأ بخشی از این حملات، نفوذهای هدفمند و بدافزارها بود.
چرایی این اتفاقات از یک سو، فرسودگی زیرساخت یکپارچهسازی ناقص سامانههای پنج بانک ادغامی که حفرههای امنیتی متعددی ایجاد کرده است، مطرح میشود و از سوی دیگر بودجه ناکافی امنیتی. به دلیل زیان انباشته، بانک توان مالی کافی برای بهروزرسانی تجهیزات سایبری پیشرفته (که تحت تأثیر تحریمها نیز هست) را ندارد.
دلیل دیگر فقدان انگیزه مدیریتی به نظر میرسد. در ساختاری که مدیران تحت فشار ارقام زیان هستند، سرمایهگذاری بلندمدت در امنیت (که بازدهی فوری ندارد) در اولویت قرار نمیگیرد.
وزیر اقتصاد ناجی بانک سپه میشود؟
درحالی مدنیزاده، وزیر اقتصاد از نهایی شدن طرح اصلاح ساختار بانک سپه و تایید آن از سوی بانک مرکزی خبر میدهد اما تصویب آن در هیات وزیران و زمان اجرای طرح را در هالهای از ابهام قرار میدهد.
