پایگاه خبری تحلیلی بانک مردم: آمار رسمی تا پایان آذر ۱۴۰۴ نشان میدهد تمرکز منابع بانکی در تهران همچنان بالاست؛ موضوعی که بر نابرابری اقتصادی و توسعه منطقهای کشور تأثیر مستقیم دارد.
به گزارش بانک مردم و به نقل از بنکر، گزارش رسمی از وضعیت سپردهها و تسهیلات بانکی تا پایان آذر ۱۴۰۴ نشان میدهد که تمرکز منابع مالی کشور همچنان در چند استان محدود، بهویژه تهران، ادامه دارد. این تمرکز نهتنها در جذب سپردههای مردمی بلکه در پرداخت وامها نیز نمایان است و اثر محسوسی بر توازن اقتصادی منطقهای گذاشته است.
حجم کل سپردهها و سهم بالای تهران
بر اساس آمارهای موجود، مجموع مانده سپردههای بانکی کشور به حدود ۱۷ هزار و ۴۲۵ همت تومان رسیده است. از این میزان، تهران با ۱۰ هزار و ۱۴۷ همت تومان، بیش از ۵۸ درصد کل سپردهها را در اختیار دارد؛ به بیان سادهتر، از هر ۱۰ تومان سپرده مردم، نزدیک به ۶ تومان در پایتخت متمرکز است.
استانهایی چون اصفهان با ۷۵۵ همت تومان، خراسان رضوی با ۶۶۴ همت و فارس با ۵۷۵ همت تومان در رتبههای بعدی قرار گرفتهاند. با این حال فاصله تهران با دیگر استانها آنقدر زیاد است که عملاً بیشترین منابع مالی کشور در پایتخت انباشته شده است.
کمبرخوردارترین استانها در جذب منابع
در سوی دیگر جدول، استانهای کوچکی چون کهگیلویه و بویراحمد با حدود ۴۶ همت تومان، ایلام با ۵۱ همت و خراسان شمالی با ۵۶ همت تومان، کمترین میزان سپرده را دارند. اختلاف بیش از ۲۰۰ برابری میان استان اول و آخر جدول، نشاندهنده نابرابری عمیق در توزیع منابع مالی کشور است.
توزیع نامتوازن تسهیلات بانکی
این تمرکز فقط به سپردهها محدود نمیشود. دادههای بانک مرکزی نشان میدهد همان استانهایی که بیشترین سپردهها را جذب کردهاند، عمده تسهیلات بانکی را هم به خود اختصاص دادهاند. در نتیجه، سهم استانهای ضعیفتر از وامها و اعتبارات بانکی بسیار ناچیز است.
در بسیاری از استانهای محروم، نسبت تسهیلات به سپرده کمتر از میانگین کشوری است. یعنی پولی که مردم در این استانها سپردهگذاری میکنند، اغلب به وامی برای همان منطقه تبدیل نمیشود و عملاً در شهرهای بزرگتر، مانند تهران، مورد استفاده قرار میگیرد.
اثرات اقتصادی بر مناطق کمبرخوردار
تمرکز سپرده و تسهیلات در چند استان برخوردار، پیامدهای گستردهای دارد؛ از ضعف در تأمین مالی بنگاههای کوچک و متوسط گرفته تا کند شدن توسعه، افزایش نابرابری اقتصادی و تشدید مهاجرت نیروی کار. به این ترتیب، شبکه بانکی بهجای اینکه نقش متعادلکننده در اقتصاد منطقهای ایفا کند، به ابزاری برای انتقال منابع از استانهای محروم به مناطق برخوردار تبدیل شده است.
پرسش جدی سیاستگذاران: سهم استانهای محروم چیست؟
در شرایطی که بیش از نیمی از سپردههای بانکی کشور در تهران متمرکز شده و بخش عمده تسهیلات نیز در همان مسیر توزیع میشود، این پرسش مطرح است که سهم واقعی استانهای کمبرخوردار از منابع بانکی چقدر است؟ و چه راهکارهایی میتواند این چرخهی نابرابری را اصلاح کند؟
