پایگاه خبری تحلیلی بانک مردم: یک کارشناس اقتصادی معتقد است که بانک مرکزی و دولت باید به مردم تضمین دهد تا طرح راهاندازی صندوقهای سرمایهگذاری ارزی به موفقیت برسد. ضمن اینکه برای جلب اعتماد عمومی بهتر است بانک مرکزی در ابتدا این طرح را در ابعاد محدود اجرا کند.
به گزارش بانک مردم، شاهین شایان آرانی در گفتوگو با ایسنا، درباره راهاندازی صندوقهای سرمایهگذاری ارزی اظهار کرد: اگر صندوق سرمایهگذاری به صورت ارزی طراحی شود و خود بانک مرکزی ناشر آن باشد، الزامی به عرضه از طریق بورس وجود ندارد و بانک مرکزی میتواند مستقیماً این کار را انجام دهد. اما اگر قرار باشد بانکها به عنوان عامل عمل کنند و در عین حال ضمانت بانک مرکزی پشت این ابزار باشد، باید سازوکار آن به گونهای طراحی شود که هم اصل سرمایه و هم سود سرمایهگذاران تضمین شود.
بانک مرکزی و دولت تضمین دهند
او ادامه داد: نرخ سود این صندوقها نیز باید به صورت رقابتی و در سطحی تعیین شود که برای مردم جذاب باشد. علاوه بر این، پس از انتشار واحدهای سرمایهگذاری و خرید آن توسط مردم، لازم است پشتوانه لازم برای ایفای تعهدات از سوی بانک مرکزی موجود باشد تا سرمایهگذار اطمینان کند که حاکمیت پشت این ابزار ایستاده است.
این کارشناس اقتصادی تاکید کرد: سرمایهگذار باید مطمئن شود هر زمان که به نقدینگی نیاز داشت بتواند اوراق خود را از طریق بانک واسط یا کارگزار تعیینشده به فروش برساند و معادل ارزی آن را دریافت کند؛ نه اینکه ناچار شود با نرخهای دستوری یا به شکل ریالی تسویه شود. این مسائل اجرایی اگر به درستی طراحی نشوند، جذابیت طرح را از بین میبرد.
شایان آرانی با بیان اینکه ضمانت دولت و بانک مرکزی مهمترین رکن موفقیت چنین ابزارهایی است، تصریح کرد: اگر دولت یا بانک مرکزی اصل سرمایه، سود و همچنین بازخرید اوراق را تضمین کنند و پرداختها نیز به صورت ارزی انجام شود، این طرح میتواند بسیار منطقی و موفق باشد. در چنین شرایطی بخشی از ارزهایی که مردم به دلیل نگرانی از تورم یا افزایش نرخ ارز در خانهها نگهداری میکنند، وارد چرخه رسمی اقتصاد میشود.
این اقتصاددان تأکید کرد: تجربههای گذشته نشان داده اگر مهندسی مالی این ابزارها به درستی انجام نشود، مردم استقبال نخواهند کرد. اگر سود جذاب نباشد (حداقل هفت درصد) یا بازخرید اوراق توسط حاکمیت تضمین نشود، طبیعی است که اعتماد عمومی شکل نمیگیرد و در نتیجه هدف جمعآوری ارزهای خرد مردم نیز محقق نخواهد شد. در مقاطعی سپردههای ارزی با نرخ سود حدود شش درصد عرضه میشد، اما مشکل این بود که هنگام بازپرداخت محدودیتهایی وجود داشت و بعضاً تسویهها مطابق انتظار سپردهگذاران انجام نمیشد. همین موضوع باعث شکلگیری بیاعتمادی در میان مردم شده است.
راهحلی برای جلب اعتماد از دست رفته مردم
او در پاسخ به این سوال که برای جلب اعتماد مردم چه راهکاری عملی است، توضیح داد: برای جلب اعتماد عمومی بهتر است بانک مرکزی در ابتدا این طرح را در ابعاد محدود اجرا کند. به عنوان مثال، انتشار ۲۰ میلیون دلار اوراق با ارزش اسمی هزار دلار برای هر ورقه میتواند یک آزمون مناسب باشد. به اعتقاد من نرخ سود این اوراق باید حداقل در محدوده شش تا هفت درصد قرار داشته و بانک مرکزی نیز به طور رسمی تضمین کامل اصل و سود آن را بر عهده بگیرد.
شایان آرانی ادامه داد: در این صورت فردی که مثلاً ۱۰۰ هزار دلار نقد در اختیار دارد، میتواند با اطمینان سرمایه خود را وارد این طرح کند، زیرا میداند هر زمان که اراده کند اصل سرمایه و سود خود را به صورت ارزی دریافت میکند. اگر این مدل در مقیاس محدود موفق باشد، میتوان به تدریج دامنه آن را گسترش داد.
ضمانت؛ اصلیترین فاکتور جذب ارز خانگی
این کارشناس اقتصادی درباره هدف سرمایهگذاری منابع جمعآوریشده در طرحهای تولیدی و ارزآور نیز گفت: سرمایهگذاری مستقیم مردم در طرحهای تولیدی با خرید این اوراق تفاوت دارد. در این حالت مردم در واقع منابع خود را در اختیار دولت یا حاکمیت قرار میدهند و دولت بر اساس تشخیص خود آن منابع را در طرحهای اقتصادی و تولیدی سرمایهگذاری میکند. بنابراین خریدار اوراق مستقیماً شریک آن پروژهها نیست.
شایان آرانی افزود: البته مدل دیگری نیز وجود دارد که در آن صندوقهای سرمایهگذاری ارزی برای پروژههای مشخص، مانند طرحهای پتروشیمی یا نفتی، تشکیل میشوند. در این حالت مردم به صورت غیرمستقیم در پروژههای مشخص سرمایهگذاری میکنند و طبیعتاً باید اطلاعات دقیقتری از طرح، بازدهی و ضمانتهای آن ارائه شود.
او تصریح کرد: اگر شرکتهایی مانند شرکت ملی نفت یا مجموعههای پتروشیمی برای تأمین مالی پروژههای خود اوراق ارزی منتشر کنند، این مدل نیز قابلیت اجرا دارد؛ اما در این حالت نیز همچنان وجود ضمانتهای معتبر اهمیت بالایی دارد. سرمایهگذار باید مطمئن باشد که اصل سرمایه و سود او تضمین شده و در صورت نیاز امکان فروش اوراق و دریافت ارز را خواهد داشت.
مهمترین مانع احتمالی
شایان آرانی در پایان مهمترین مانع موفقیت این طرحها را ضعف در طراحی و ارائه ابزارهای مالی دانست و تصریح کرد: ابزارهای مالی ارزی موضوع پیچیدهای نیستند و در دنیا سالها است مورد استفاده قرار میگیرند. آنچه اهمیت دارد نحوه طراحی، بازارسازی، تعیین نرخ سود مناسب و ایجاد ضمانتهای لازم است. متأسفانه در ایران بارها شاهد بودهایم که اوراق مالی منتشر شدهاند، اما به دلیل ضعف در طراحی و اجرای صحیح، نتوانستهاند جایگاه مناسبی در بازار پیدا کنند. اگر اعتماد عمومی جلب نشود و سازوکارها به درستی تعریف نشوند این ابزارها نیز موفق نمیشوند.
